Во соработка со Британскиот Совет се одржа работилница во која прокрај претставници од МОН беа вклучени и работодавачи и претставници од средните стручни училишта и универзитетите од секторот туризам, со цел да се нагласи нивното незаменливото учество во процесот на имлементација на Македонската рамка на квалификации Со тоа ќе се овозможи лесна препознатливност на претходните и на новите квалификации од страна на работодавачите во земјава и во странство како можност за поголема вработливост на пазарот на трудот.

За да се постигне целта, на настанот во септември 2016, кој беше под водство на британскиот експерт Стефан Џон, учествуваа претставници од Центарот за стручно образование, Стопанската Комора за Туризам на Македонија, Стопанската Комора на Република Македонија, претставници од средните стручни училишта од Угостителско – туристичката струка од повеќе градови од Македонија и Универзитетот за Туризам и Менаџмент од Скопје.
Британскиот експерт Стефан Џон сподели најдобри практики од Велика Британија за улогата на работодавачите и за сите кои се вклучени во процесот на образувание и обука во формалното и неформалното образование, при што голем акцент беше ставен на улогата и важноста од формирање на Секторската комисија за туризам и угостителство во Македонија.
Свое обраќање за значењето на Секторските комисии имаше и Нада Стоименова, советник во одделението за НРК при МОН и член на работната група за имплементација на НРК.
pishuvanje_rezultati_od_uchenje
razvivanje_nastavni_programi-ugostitelstvo

Во организација на Европската фондација за обуки (ETF) и Министерството за цивилни работи на Босна и Херцеговина, на 2-ри и 3-ти јуни 2016 во Неум, се одржа настан за размена на искуства за процесот на поврзување на Националните рамки за квалификации со Европската рамка на квалификации на кој беше поканета и Република Македонија. На настанот учествуваа претставници од надлежните органи на Босна и Херцеговина, работодавачи и претставници од повеќе други земји.
Во име на Министерството за образование и наука, своја презентација имаше и Борчо Алексов, Помошник раководител за високо образование и член на Советодавната група за Европската рамка на квалификации, во која се осврна на процесот на поврзување, стекнатите искуства како и совети за што поуспешно поврзување на Националната рамка за квалификации на Босна и Херцеговина. Присутните претставници од Босна и Херцеговина искажаа голем интерес за македонското искуство во поврзувањето на Македонската рамка на квалификации со Европската а особено за организацијата, структурата на извештајот, вклученоста на партнерите и придонесот од јавните расправи како и за значењето на рамката за квалификации за развојот на пазарот на трудот и придобивките на граѓаните.
Министерството за образование и наука на Република Македонија се заблагодари на Европската фондација за обуки (ETF) и Министерството за цивилни работи на Босна и Херцеговина за укажаната чест и дадената можност за прикажување на Македонската рамка за квалификации пред преставниците од Босна и Херцеговина и искуствата во процесот на поврзување и изрази спремност за понатамошна подршка на Босна и Херцеговина во овој процес.


Министерот за образование и наука Абдилаќим Адеми се обрати на настанот посветен на започнувањето на новиот Твининг проект: ,,Понатамошно унапредување на системот за развој и имплементација на Националната рамка на квалификации,,.
Адеми потенцираше дека создавањето на конкурентен европски простор во областа на образованието, економијата и пазарот на трудот бара мобилност на квалификацијата и нивно јасно препознавање и користење од страна на поединците, работодавачите и целата општествена заедница. Затоа и се воспостави Европска рамка на квалификации како нов европски систем на вредности и нов однос кон образованието и обуката, која ќе биде прифатлива како за земјите членки на ЕУ, така и за земјите кои сакаат да се приклучат на европското семејство, рече Адеми.
„Од тука се наметна и потребата за развивање на Национална рамка на квалификации како клучен инструмент за промена во процесот на учењето и обуката и инвестирање во човековиот капитал. Таа е основа за државите да го подготват системот на образование и обука и системот на квалификации за иднината, според општествените и економските потреби на пазарот на трудот и е во согласност со имплементацијата на Препораката на Европскиот парламент и Совет од 28 април 2008 за воспоставување на Европска рамка на квалификации за доживотно учење“, рече Адеми.
Националната рамка на квалификации претставува национален стандард на нашата земја кој го регулира стекнувањето и користењето на квалификациите, засновани на актуелните и идните побарувања на работодавачите за знаење, вештини и компетенции, и ќе овозможи поголема мобилност, како во образованието и обуката, така и на пазарот на труд, додаде министерот за образование и наука.
„Таа е инструмент за комуникација и реформи, алатка за доверба и поддршка на креаторите на политиките, на работодавачите, учесниците во процесот на учење, родителите, носителите на квалификации и останатите заинтересирани страни во градењето на системот на квалификации, преку нивно активно учество. Националната рамка за квалификации во нашата земја, заедно со Законот за Национална рамка на квалификации, е усвоена во октомври 2013 година и затоа нејзината имплементација е една од најдолгорочните стратешки цели на нашата земја“, рече Адеми.
Општата цел на овој проект е да го поддржи процесот на натамошно унапредување на системот за развој и имплементација на Националната рамка на квалификации и нејзино упатување со Европската рамка на квалификации во соработка со конзорцискиот тим на експерти од Полска, Хрватска и Шкотска.
„Процесот придонесува за јакнење на партнерство, на национално, регионално и меѓународно ниво. Токму затоа е и овој проект, поддржан од ЕУ, кој ќе придонесе во имплементацијата на Националната рамка за квалификации преку експертиза и пренесување на искуства и добри практики од други земји“, рече Адеми.
Проектот се состои од три компоненти:
1. Подобрување или усогласување на релевантно законодавство во однос на НРК
2. Зајакнување на институционалните капацитети за воведување на НРК
3. Процес на развој на квалификациите за НРК




Активностите кои ќе се преземат за реализација на трите компоненти беа презентирани од страна на Проектниот лидер г-ѓа Агнешка Доминжак и г-дин Хорациј Дембовски од Полска, г-ѓа Ана Тецилазиќ Горшиќ од Хрватска и г-ѓа Алин Полтон од Шкотска. За придобивките од Проектот говореше г-ѓа Наташа Јаневска, државен советник во МОН и национален проектен лидер која истакна дека најголема придобивка е менување на свеста за Националната рамка на квалификации, идентификација на постојните квалификации земајќи ги предвид сите нивоа на НРК и нивна соодветна распределба. вклученоста на сите заинтересирани страни во процесот на имплементација на рамката, отпочнување на процесот на формирање на секторските комисии за квалификации, сериозен пристап во процесот на осигурување на квалитет во квалификацискиот систем и развиени водичи и протоколи за осигурување на квалитет се во насока на создавање на функционален и одржлив НРК систем. Целиот настан беше модериран од страна на г-ѓа Нада Стоименова и г-ѓа Беата Балинска, постојани твининг советници од Македонија и Полска.


Во периодот од 22 – 26 септември 2017 година, во рамките на твининг проектот ,,Понатамошна имплементација на НРК,, се одржаа уште три јавни дебати во Штип, Тетово и Охрид, фокусирани на клучните прашања за натамошно зајакнување на Националната рамка на квалификации.
Главната цел на трите јавни дебати беше да се дисеминираат информации за процесот на развој на НРК и да се вклучат заинтересираните страни во планирањето на нејзиниот понатамошен развој. Јавните дебати вклучуваа три панел сесии.
Првата панел сесија на тема: ,,Како да се зборува за НРК и како истата да се користи?” беше модерирана од страна на г-динот Бранко Алексов, советник во Центарот за стручно образование и обука, а г-ѓа Агнешка Клон Доминчак, експерт од Полска, презентираше искуства од Полска, Шкотска и Хрватска, земји кои имаат изградено заеднички јазик со корисниците на НРК, што доведува до заедничко разбирање на клучните термини што се користат.
Втората панел сесија на тема ,,Кои се придобивките од НРК за локалниот развој?” беше модерирана од страна на г-ѓа Маја Крстевска, советник Центарот за образование на возрасните, а г-ѓа Катерина Травинска Конадор, експерт од Полска, во својата презентација ја нагласи улогата на НРК за локалниот развој и развивање вештини и компетенции според потребите на локалниот пазар на труд, посебно преку процесот на доживотното учење, доквалификација и преквалификација.
Третата панел сесија на тема: ,,Како да се изгради доверба во НРК?” ја модерираше, г-дин Борчо Алексов, претседател на Националниот одбор за МРК, а г-ѓа Ружица Бељо Лучик, екстперт од Хрватска, презентираше за аспектите на системот за осигурување на квалитет во контекст на градење доверба околу НРК, кој опфаќа развивање на Стандард на квалификација кој ги содржи резултати од учењето, начинот на оценување на компетенциите и акредитирање на институциите кои нудат образование и обука. Исто така, експертот од Хрватска, истакна дека треба да се хармонизираа Националната класификација на занимањата и Националната рамка на квалификации и стандардите за квалификации да вклучуваат компетенции за индивидуален развој и развој на општеството.
Во панел сесиите учествуваа наставници и директори од средните училишта, професори од високообразованите институции, преставници од локалната самоуправа, економските совети, бирото за развој на образованието, државниот и општинскиот просветен инспекторат, комори, организацијата на работодавачи, здруженија, бизнис заедницата и синдикатот.
Дискусиите за време на дебатите покажаа дека постои потреба за разговор и размена на мислења за НРК меѓу засегнатите страни. Имплементацијата на НРК во Македонија е дел од пошироката европска политика и претставува можност за учениците, студентите и за вработените од Македонија да ги препознаат и да признаат нивните квалификации и дома и во странство.
Сите три дебати заклучоците имаа исти дека НРК е важна алатка за комуникација и за прегледност на квалификациите во РМ и затоа е важно градење на терминологија за да се разберат едни со други, да зборуваат заеднички јазик. Таа воспоставува рамнотежа помеѓу пазарот на трудот и квалификациите, го поттикнува неформалното и доживотното учење и мобилноста и препознавањето.
НРК е инструмент на доверба – сите засегнати страни треба да седат заедно да создаваат стандарди на квалификации, образовни програми за квалификациите кои одговараат на потребите на пазарот на трудот и да ја реализираат потребата за обука, но со изграден систем за квалитет на обуката,.
И најважно од се, се покажа дека постои голема потреба заинтересираните страни да разговараат за Националната рамка на квалификации и дека е потребно нејзино промовирање преку кампањи, дебати, презентации, семинари и работилници.


Во рамките на понатамошната имплементација на Националната рамка на квалификација во нашата земја на 22 септември 2016 во ЕУ Инфо Центар (Делегација на ЕУ), се одржа јавна дебата на тема: ,,Предизвиците поврзани со понатамошната имплементација на Македонската рамка на квалификации и вклученоста на различните засегнати страни во тој процес,, , притоа имајќи ја предвид новата агенда за вештини на Европа ,,New Skills Agenda,, и предложеното ревидирање на препораките за Европската рамка на квалификации.

За време на дебатата, предводена од националниот координатор за Национална рамка за квалификации, Наташа Јаневска, државен советник во МОН, беа презентирани национални искуства поврзани со развивање и имплементација на системот на квалификации од страна на меѓународни експерти од Република Полска, Република Хрватска, Шкотска, Франција и Чешката Република и даден приказ за досегашната состојба на имплементацијата на Македонската рамка на квалификации. На јавната дебата се дискутираше по однос на неколку прашања:
• Како да се постигне поголема видливост на MРК?
• Кои се најважните предизвици за имплементацијата на MРК од перспектива на државата?
• Каква треба да биде улогата на засегнатите страни во MРК системот, неговата имплементација и раководење?
• Кои треба да бидат следните чекори за имплементацијата на MРК?

Врз основа на дискусиите, фокус се стави на неколку приоритетни активности:
1. Подготовка на стратегија за транспарентност и зголемување на видливоста на Македонската рамка на квалификации;
2. Развој на транспарентен регистар на квалификации;
3. Развивање на методологија и пристап за вклучување на квалификации во МРК, како и нивна редовна ревизија и ажурирање;
4. Обезбедување на доволно средства за реализација на Македонската рамка на квалификации и
5. Промовирање на вклученоста на засегнатите страни и социјалните партнери преку градење на сопствена рамка.
На јавната дебата учествуваа преставници од повеке институции од областа на образованието, комори и работодавачи кои учествуваат во развивањето и спроведувањето на решенија и процедури, вклучително и опишување на квалификациите со резултати од учење или одредување нивоа за квалификациите, како и меѓународните екперти: г-ѓа Агнешка Клон Доминжак (Agnieszka Chłoń-Domińczak) од Полска, г-ѓа Брижит Букет (Brigitte Bouquet) од Франција, г-ѓа Милада Сталкер (Milada Stalker) од Република Чешка, г-дин Миле Џелалија (Mile Djelalija) од Хрватска и г-дин Едвард Стаудекер (Еduard Staudecker) од Австрија.



На 34-тата Седница на Советодавната група за Европска рамка на квалификации која се одржа од 3-4 февруари 2016 година во зградата van Maerland во Брисел, Република Македонија успешно го презентираше и одбрани Извештајот за поврзување на Македонската рамка на квалификации со Европската рамка на квалификации. Делегацијата на Министерството за образование и наука ја сочинуваа: Наташа Јаневска, Државен советник; Борчо Алексов, Помошник раководител за високо образование; Нада Стоименова и Аспасија Хаџишче, советници.
Советодавната група за Европска рамка на квалификации е основана од страна на Европската Комисија за подршка на спроведувањето на препораките на Еврпскиот парламент и Советот на Европа за воспоставување на Европска рамка на квалификации за доживотно учење од 23 април 2008 година. Советодавната група за Европска рамка на квалификации е одговорна за обезбедување на целокупната кохерентност и промовирање на транспарентноста на процесот на поврзување на системите за квалификации со Европската рамка на квалификации. Советодавната група ја сочинуваат претставници на земјите членки на Европската унија, земјите кандидати за членство, социјални партнери, младински организации и други релевантни организации и здруженија.
Заради спроведување на препораките за Европската рамка на квалификации, Советодавната група има за цел да обезбеди дека методологиите кои се применуваат од страна на земјите за поврзување на националните нивоа на квалификации со Европската рамка на квалификации се кохерентни и даваат консистентни резултати како и тоа дека се следат јасни процедури и критериуми за прикажување на достапните информации за начинот на примена на методологиите за поврзувањето на националните квалификации во согласност со усвоените критериуми и процедури за поврзување со Европската рамка на квалификации. Во рамките на својот мандат Советодавната група се грижи и за понатамошното развивање на Европската рамка на квалификации, соработката со Европскиот простор за високо образование, со Евроските вештини, компетенции и занимања (ESCO) како и со другите европски иницијативи.
Процесот за поврзување на Македонската рамка за квалификации со Европската рамка за квалификации траеше речиси две години и во склоп на активностите по тој повод беа одржани бројни семинари и јавни расправи во кои беа вклучени сите релевантни општествени чинители, надлежни органи, студенти, образовни установи, здруженија, институции и работодавачи, како резултат на што беше изготвен извештајот.
Извештајот за поврзување на Македонската рамка на квалификации со Европската рамка на квалификации се осврнува на националниот систем за образование, системот за обезбедување на квалитет при стекнување на квалификациите и одговор на десетте критериуми за поврзување со Европската рамка за квалификации. Покрај ова, Извештајот на Република Македонија ги содржи и одговорите на критериумите и процедурите за самопотврдување на Националната рамка на високообразовните квалификации којашто е обврска од Европскиот простор на високо образование (Болоњскиот процес).
Критериумите за процесот на поврзување изискуваат и вклучување на меѓународни стручњаци. Во случајот на Македонската рамка на квалификации како меѓународни стручњаци беа вклучени госпоѓа Едварда Кастел Бранко од Европската фондација за обуки и господин Миле Џелалија од Хрватска кои со своите препораки и искуство имаа значителен придонес во квалитетот и прегледноста на содржината на извештајот.
Претставувањето на Извештајот за поврзување на Македонската рамка на квалификации со Европската рамка на квалификации го најави госпоѓа Ана Карла Переира, претседавач на Советодавната група која ја поздрави делегацијата на Република Македонија и ги запозна членовите со активностите и напорите на Република Македонија за воспоставување на Национална рамка на квалификации и нејзиното поврзување со Европската рамка на квалификации како и со активното учество на земјата преку својот претставник во Советодавната група.







EQF_AG_Referencing Macedonian_Qualification Framework 3-4 Feb 2016 BXL (2)

Извештајот за поврзување на Македонската рамка на квалификации со европската, беше успешно презентиран и одбранет во Брисел, истакна на денешната прес конференција заменик министерот за образование и наука Спиро Ристовски, која ја одржа заедно со директорот на Националната агенција за европски образовни програми и мобилност, Дарко Димитров. Ристовски потенцираше дека Република Македонија две години работела на изготвување на Национална рамка на квалификации, како национален стандард за регулација на стекнувањето и користењето на квалификациите, кој требаше да биде усогласен со Европската рамка на квалификации.
„Членовите на Советодавната група за Европската рамка на квалификации, основана од страна на Европската Комисија, констатираа дека Извештајот е јасен, прегледен, соодветствува на својата намена и истиот едногласно го прифатија. Особено ми е драго што овој процес го завршивме за релативно многу пократок период, во однос на некои поразвиени европски земји на кои извештаите сеуште не им се прифатени, иако ги имаат поднесено пред нас“, рече Ристовски.
Извештајот за поврзување на Македонската рамка на квалификации со Европската, беше изготвен од страна на помала работна група за изработка на Извештајот за усогласување на Македонската рамка на квалификации со Европската рамка и самопотврдување на Националната рамка на високообразовните квалификации којашто е обврска од Европскиот простор на високо образование, во состав: Аспасија Хаџишче, Наташа Јаневска, Нада Стоименова и Борчо Алексов, претставници од МОН. Извештајот во текот на неговата подготовка беше искомунициран со повеќе чинители вклучени во процесот на развивање и имплементација на МРК преку презентации, работилници, состаноци, дебати и сите мислења и сугестии беа внесувани во Извештајот.
Ристовски рече дека усогласувањето на Македонската рамка на квалификации со Европската ќе овозможи дипломите кои во иднина ќе се издаваат во Република Македонија да имаат европски предзнак, со што ќе гарантираат дека квалификацијата за која се однесуваат постои и во Европската рамка на квалификации.
„Ова значи дека се олеснува процесот на признавање на домашните квалификации во странство и обратно, а тоа дополнително ќе ја унапреди мобилноста на пазарот на трудот, но и на студентите, учениците и нивните наставници. Вака поставена, рамката за квалификации ќе биде алатка за подесување на квалификациите, како за општествените и потребите на пазарот на труд, така и за потребите за личен развој во контекст на доживотното учење на секој поединец посебно и за вреднување на неговите постигнувања на системски уреден и одржлив начин“, рече Ристовски.
Директорот на Националната агенција за европски образовни програми и мобилност Димитров додаде дека Македонската рамка на квалификации ќе претставува транспарентен систем кој дава основа за стекнување на квалификациите, проодност и квалитет на квалификациите.
„Посебно се издвојува улогата која ќе ја има за зголемување на квалитетот и на квантитетот на меѓународните мобилности во процесот на учење, но и на мобилностите за обуки во рамките на пазарот на трудот. Успехот со поврзување на македонската со европската рамка на квалификации е од големо значење за Република Македонија и, всушност, значи приклучување на македонскиот образовен систем кон европскиот образовен простор“, рече Димитров.
Процесот за поврзување на Македонската со Европската рамка на квалификации траеше две години. Во 2013 година беше донесен Закон, врз основа на кој потоа рамката на квалификации беше усвоена. Минатата година беше формираан Националниот одбор за македонската рамка на квалификации, кој ќе биде координативно тело на процесот на нејзината имплементација.

На 23-ти и 24-ти ноември 2016 во Брисел, Кралство Белгија, Наташа Јаневска, Државен советник, Аспасија Хаџишче, советник и Борчо Алексов, Помошник раководител за високо образование и член на Советодавната група за Европската рамка на квалификации, учествуваа како панелисти на конференцијата „Организирани за подобри квалификации“ во организација на Европската фондација за обуки (ETF).
Инспирацијата за Конференцијата се темели на неодамнешната студија за напредокот во спроведувањето на националните рамки за квалификации и потешкотиите со кои се соочуваат земјите на тој пат. Заради обезбедување услови за што подобри квалификации на граѓаните, Европската фондација за обуки (ETF) обезбеди средба на која сите партнери од различни земји ги разгледаа можностите за забрзување на овој процес со фокусирање на четирите носечки активности: законодавството, вклученоста на партнерите, улогата и функцијата на надлежните органи како и прашањата за обезбедување на квалитетот на квалификациите.
Претставникот на Министерството за образование, Борчо Алексов беше поканет, во својство на говорник, на работилницата посветена на законодавството, односно прописите за Националните рамки за квалификации со што уште еднаш од страна на Европската фондација за обуки (ETF) на Република Македонија и беше укажана голема чест како на земја кадешто посветено се работи на Македонската рамка за квалификации. Повеќе корисни материјали, алатки, филмови, блог, и резултати од расправите и стручни согледувања од конференцијата се достапни на интернет страниците: www.qualificationsplatform и www.etfqual.eu.


Националниот Одбор за МРК ја одржа втората седница на која го донесе Деловникот за работа на Одборот и дискутираше за прашања поврзани со МРК. Утврдувањето на критериуми за избор на членови на Секторските комисии беше едно од прашањата кои треба да се решат, бидејќи согласно Законот за НРК, Секторските Комисии, потребно е да се формираат во тек од 6 месеци по формирање на Одборот, како и појаснување на употребата на терминологијата „образовни“ и „стручни“ квалификации. Воведувањето на нов термин со кој би се определиле кои се „целосни“, а кои „делумни“ квалификации, исто така беше една од темите на кои се дискутираше, бидејќи и двете квалификации се потребни за пазарот на труд и обезбедување и надзорот на квалитетот во неформалното стекнување на квалификации. На состанокот се отвори и расправа за Стандардите за занимања и стандардите за квалификации, односно за кои видови квалификации ќе биде задолжително изготвувањето на стандард за занимање/квалификација. а за кои нема да биде нужно и која ќе биде постапката за одобрување на високообразовните квалификации, дали има потреба од формирање на посебни Секторски комисии за овој вид на квалификации и врската на Националниот Одбор за МРК со Одборот за акредитација и евалуација на високото образование.
Како дилема остана да се размисли дали професионалните квалификации треба да бидат вклучени во регистарот на квалификации.
По однос на наведените прашања, Националниот Одбор во периодот кој следи но најмногу за два месеци ќе изгради ставови и тие ќе бидат преточени и усогласени со политиките на рамката за квалификација како и во прописите кои ќе се носат. За таа цел потребно е искористување на потенцијалите кои се нудат преку присуството на странските стручњаци од расположливите проекти и соработки, сознанијата и другите видови на соработка.

На седницата г-ѓа Аспасија Хаџишче и г-ѓа Нада Стоименова, членови на основната група за изработка на Извештајот за поврзување на македонската рамка за квалификации со европската, имаа презентација за прифаќањето на Извештајот за поврзување на Македонската рамка за квалификации со Европската рамка за квалификации од страна на Советодавната група за Европска рамка на квалификации при Европската комисија и за коментарите и заклучоците за превземање на соодветни дејства кои се во надлежност на Националниот Одбор за МРК, а г-ѓа Беата Балинска, постојан твининг советник на земјата-членка, имаше презентација за тековните и претстојните активности од ИПА твининг проектот за “Понатамошно унапредување на системот за развој и имплементација на Националната рамка на квалификации” МК 13 ИБ СО 02 15 и за одржаните обуки во негови рамки, нивната полезност и примена како и понатамошните потреби.

Zakon_za_nacionalna_ramka_2013
Македонска рамка на квалификации
Собранието на Република Македонија на 72 седница, одржана на 23.09.2013 год. ја усвои Македонската рамка на квалификации и Законот за националната рамка за квалификации.
Донесувањето на Македонската рамка на квалификации претставува важен сегмент во процесот на реформи што ги презема Република Македонија во образованиот систем. Истовремено Р.Македонија прави напори да се доближи и до европскиот систем на вредности, кој ќе овозможи поголема мобилност, како на полето на образованието, така и на полето на пазарот на трудот.
Македонската рамка на квалификации ги опфаќа сите нивоа на квалификации кои може да се стекнат низ сите видови на образование и обука (формално и неформално образование) што овозможува тесна врска помеѓу образованието и обуката и пазарот на трудот.
Со имплементирањето на Македонската рамка на квалификации ќе се овозможи лесна препознатливност на постоечките, и новите квалификации, од сите нивоа, од страна на работодавачите во земјава и во странство. Со тоа ќе се овозможи поголема вработливост на пазарот на трудот.
Рамката има 8 нивоа и описи за секое ниво. Со описите се одредува нивото на комплексноста на знаењата, вештините и компетенциите. Описите на квалификациите се засноваат на резултати на учење и претставуваат збир на сертифицирани и документирани резултати на учење (знаења, вештини и компетенции) во согласност со дадени стандарди, без оглед на тоа како и каде се стекнати.
Таа истовремено е инструмент за комуникација помеѓу различни делови од системот на образование и обука и помеѓу заитересираните страни корисници на истата (институции, ученици, студенти, наставници, родители, работодавачи, понудувачи на обуки, креатори на политики, комори, организација на работодавачи и сл.)
Но, како значаен придонес е систематско вклучување на работодавачите во образовниот прoцес, со што ќе се зголеми релевантноста на сите видови квалификации, кон потребите на бизнисите.